ΠΟΡΤΟΧΕΛΙΩΤΙΚΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ 2013

Βίντεο από Κοσμά Γεωργίου

Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΔΟΝΑ 2012 ΣΤΟ ΠΟΡΤΟ ΧΕΛΙ

ΚΛΗΔΟΝΑΣ στις 23/6/2012

Ο Κλήδονας είναι το έθιμο των κοριτσιών που ζητούν να μαντέψουν τη μοίρα τους και το τυχερό τους. Γιορτάζεται στις 24 του Ιούνη, στη ακμή του καλοκαιριού. Οι θερινές ροπές του ήλιου θεωρούνται σημαντική και ορισμένες φορές επικίνδυνη καμπή του χρόνου. Στην πάροδο των αιώνων, το έθιμο συνδέθηκε με το Γενέθλιο του Ιωάννη του Πρόδρομου.

Η συσχέτιση αυτή δεν έγινε χωρίς λόγο. Κατά τον Ευαγγελιστή Λουκά, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος ήταν 6 μήνες μεγαλύτερος από τον Ιησού. Αφού λοιπόν η γέννηση του Χριστού ορίστηκε από την Εκκλησία στις 25 Δεκεμβρίου, δηλαδή κατά τις χειμερινές τροπές του Ήλιου, επόμενο ήταν το Γενέθλιο του Ιωάννη του Πρόδρομου να συμπέσει με την 24 Ιουνίου, δηλαδή κατά τις θερινές τροπές.

Το έθιμο έχει τις ρίζες του στην εποχή του Ομήρου. Κλήδων ονομαζόταν ο προγνωστικός ήχος και τελετουργικά έπαιρνε τη μορφή τυχαίων και ασυνάρτητων λέξεων ή πράξεων στα οποία αποδιδόταν προφητική σημασία. Με τα χρόνια ο Κλήδονας έχασε το χαρακτήρα της γενικής μαντικής και περιορίστηκε μόνο στους ερωτικούς χρησμούς.  

Την ημέρα του Κλήδονα, τα ανύπανδρα κορίτσια μαζεύονται σ’ ένα από τα σπίτια του χωριού, όπου αναθέτουν σε κάποιο μέλος της συντροφιάς, συνήθως σε μια Μαρία, της οποίας και οι δύο γονείς είναι εν ζωή, να φέρει από το πηγάδι ή την πηγή το «αμίλητο νερό». Ο χαρακτηρισμός οφείλεται στο γεγονός ότι η εν λόγω κοπέλα και η συνοδεία της πρέπει να ολοκληρώσουν την αποστολή αυτή τηρώντας απόλυτη σιωπή.

Πορτο-χελιωτοπούλα κοπελιά
με το σταμνί στον ώμο
φέρε τ'αμίλητο νερό
και πρόσεχε στο δρόμο

Ωστόσο, τα παλικάρια παραφυλούν στους δρόμους και προσπαθούν με πειράγματα να κάνουν τα κορίτσια να μιλήσουν. Αν συμβεί αυτό, η μαντική του Κλήδονα χάνεται. Επίσης, αν την ώρα που τα κορίτσια μεταφέρουν το αμίλητο νερό ακούσουν κάποιο όνομα αντρικό, η προφητεία λέει ότι αυτό το όνομα θα έχει το μελλοντικό τους ταίρι.

Επιστρέφοντας στο σπίτι, αδειάζουν το νερό σε πήλινο ή μπακιρένιο δοχείο και το τοποθετούν στο χαγιάτι ή στη ρίζα κάποιου δέντρου. Κάθε κορίτσι ρίχνει στο νερό κάποιο αντικείμενο όπως δαχτυλίδι, κουμπί ή κάτι άλλο που εκείνη αναγνωρίζει.

ΑΝΑΒΙΩΣΗ ΤΗΣ "ΤΣΕΤΑΣ"

Ο Πνευματικός & Καλιτεχνικός μας Σύλλογος Πορτοχελίου "Φάρος" μαζί με τον Σύλλογο "Αλιείς" Πόρτο Χελίου φέτος για πρώτη φορά, αποφάσισαν να αναβιώσουν το έθιμο της Τσέτας. Η Τσέτα, ξεκίνησε το 1930, ήταν ένας συνεταιρισμός βαρκών (10-15) τις οποίες τραβούσε η ψαροπούλα, το μεγάλο μηχανοκίνητο καΐκι που είχε την κουμπάνια, δηλαδή τη διαχείριση των προμηθειών. Κάθε βάρκα είχε δύο άτομα και βοηθούσαν είτε με πανί είτε με κουπιά την ψαροπούλα.

Ο σχηματισμός, όπως θα δείτε, ήταν ψαροκόκκαλο. Έτσι ταξίδευαν οι ψαράδες δύο φορές το χρόνο, πριν το Πασχά εως των Αγίων Αποστόλων, η επονομαζόμενη φθινοπωρινή Τσέτα, και από τον Αύγουστο έως του Αγίου Ανδρέα, η καλοκαιρινή.

Τα μέρη στα οποία ψάρευαν δεν ήταν ποτέ τα ίδια, συνήθως στις Κυκλάδες (Άνδρο, Τήνο), αλλά και σε όλη την Ελλάδα, Σποράδες, Επτάνησα, Δωδεκάνησα, Κρήτη έως και το Άγιον Όρος.

Η δουλειά άρχιζε από την ανατολή του ηλίου και μέχρι τη Δύση. Κάθε βάρκα είχε στην΄πλώρη της ένα άτομο με έναν βώλο δεμένο σε σύρμα. Εναλλάξ, λοιπόν οι βάρκες και ακούγοντας τις εντολές από το κουμάντο χτυπούσαν τον βώλο στον πυθμένα, τρόμαζαν τα ψάρια τα οποία κατευθύνονταν προς το σημείο που ήθελαν οι ψαράδες. Με τη βοήθεια του φλόμο, ενός φυτού που λειτουργούσε σαν χλώριο, έστελαν τα ψάρια στο σταθερό δίχτυ που έιχαν δέσει από τη στεριά. Τα ψάρια που έπιαναν ήταν κυρίως συναγρίδες, μελανούρια, σκαθάρια, σάλπες, μένουλες και άλλα, τα οποία τα πήγαινε η ψαροπούλα στον Πειραιά μέσω Ραφήνας, Κύμης ή Λαυρίου και επέστρεφαν και πάλι στην δουλειά. Με αυτό τον τρόπο ψάρευαν λοιπόν οι ψαράδες οι Αλιείς του Πορτοχελίου μέχρι το 1959 όπου και απαγορεύτηκε.